Đồ Sơn cần được nâng từ tư duy “khu du lịch” lên tư duy “siêu quần thể điểm đến”, nơi quy hoạch không gian, hạ tầng kết nối và chiến lược thương hiệu cùng vận hành trong một hệ sinh thái thống nhất.
Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch
Tóm tắt
Chúng ta đang chứng kiến du lịch toàn cầu và trong nước tiếp tục tăng trưởng và biến chuyển mạnh mẽ sau cơn sốc gây ra bởi Đại dịch COVID – 19. Nhu cầu, thị hiếu du lịch đã thay đổi đáng kể, đặc biệt là hướng tới trải nghiệm ở các điểm đến đến có thiên nhiên hoang sơ và văn hoá bản địa đặc sắc. Nhiều điểm đến du lịch biển trong thời gian gần đây đã có bước chuyển mình mạnh mẽ hoặc “lột xác” để đáp ứng nhu cầu và xu hướng du lịch mới.
Là một điểm đến đã từng nổi danh trên bản đồ du lịch cả nước, hoà cùng với dòng chảy tăng trưởng của Du lịch Việt Nam và Du lịch Hải Phòng, hiện nay, Đồ Sơn đang đứng trước một thời điểm phát triển đặc biệt. Nếu trước đây địa bàn này chủ yếu được nhìn nhận như một khu du lịch biển truyền thống của Hải Phòng, thì nay bối cảnh đã khác. Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; việc thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng; cùng với Quy hoạch phân khu quận Đồ Sơn đến năm 2040 đã mở ra một nền tảng mới để tái định vị Đồ Sơn trong cấu trúc phát triển vùng. Trong các văn bản này, Đồ Sơn không chỉ hiện diện như một điểm du lịch ven biển, mà còn là một mắt xích quan trọng của trục du lịch Đồ Sơn – Cát Bà – Hạ Long, đồng thời nằm gần hệ sinh thái cảng biển, logistics, sân bay, đô thị và dịch vụ chất lượng cao của Hải Phòng.
Trong tham luận này, “Mega Hub Đồ Sơn” được sử dụng như một khung khái niệm chiến lược, không phải là tên gọi pháp lý đã được chuẩn hóa trong hệ thống văn bản hiện hành. Khái niệm này nhằm chỉ một cực tăng trưởng đa chức năng, nơi du lịch, thương mại, giải trí, nghỉ dưỡng, sự kiện, dịch vụ đô thị, logistics trải nghiệm và tiêu dùng hiện đại được tổ chức như một hệ sinh thái liên thông, đủ lớn về quy mô, đủ dày về chức năng và đủ mạnh về thương hiệu để vận hành quanh năm, phục vụ không chỉ khách nghỉ biển mà còn cư dân đô thị, chuyên gia, khách MICE, khách quá cảnh, nhóm khách cao cấp và các chuỗi sự kiện vùng. Ở cấp độ cao hơn, mô hình này hàm ý một tham vọng định vị Đồ Sơn như một siêu quần thể điểm đến có sức cạnh tranh và khả năng nhận diện theo chuẩn khu vực, hướng tới tầm Châu Á.
- Đặt vấn đề
Điểm xuất phát của câu chuyện không nằm ở việc xây thêm một khu nghỉ dưỡng hay mở thêm một bãi tắm. Điểm xuất phát nằm ở thay đổi về tư duy không gian phát triển. Hải Phòng hiện được định hướng theo mô hình “đô thị đa trung tâm và các đô thị vệ tinh”, với cấu trúc “hai vành đai – ba hành lang – ba trung tâm”. Trong cấu trúc ấy, vành đai kinh tế ven biển được xác định phát triển theo hướng dịch vụ, du lịch, đô thị hướng biển; đồng thời thành phố ưu tiên phát triển các chức năng cảng, dịch vụ cảng, không gian du lịch, vui chơi giải trí và bảo tồn hệ sinh thái ven biển. Đây là nền móng rất quan trọng, bởi một “mega hub” đúng nghĩa không thể hình thành nếu thiếu vai trò được xác lập trong quy hoạch tổng thể cấp thành phố.
Với riêng Đồ Sơn, định hướng quy hoạch của Hải Phòng đã nêu khá rõ: khu du lịch – dịch vụ Đồ Sơn được phát triển thành trung tâm du lịch quốc tế với thể thao, vui chơi giải trí, tín ngưỡng và lễ hội biển; đồng thời Đồ Sơn cùng Cát Bà được định hướng hình thành quần thể du lịch biển có sức hấp dẫn cao, kết nối với Vịnh Hạ Long để trở thành trung tâm du lịch biển tầm cỡ quốc tế. Đây không còn là cách nghĩ của một điểm nghỉ mát cuối tuần đơn lẻ. Đây là cách tiếp cận theo chuỗi giá trị vùng, theo cụm điểm đến và theo sức hút quốc tế.
Bên cạnh đó, Quy hoạch phân khu Đồ Sơn đến năm 2040 còn nhấn mạnh vị trí của khu vực này trong trục du lịch Đồ Sơn – Cát Bà – Hạ Long và trong chuỗi du lịch biển phía Bắc; đồng thời chỉ rõ địa bàn nằm giữa hai khu kinh tế quan trọng là Đình Vũ – Cát Hải và trung tâm logistics cảng Nam Đồ Sơn, có thể cung cấp dịch vụ nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí cao cấp cho đội ngũ chuyên gia và lao động chất lượng cao. Cách mô tả này rất đáng chú ý, bởi nó gợi ra ngay một lớp cầu thị trường mới: ngoài du khách truyền thống, Đồ Sơn còn có thể phục vụ nhóm cư dân toàn cầu hóa đang gắn với đầu tư, công nghiệp, logistics và dịch vụ hiện đại của Hải Phòng.
Chính ở đây, ý niệm “Mega Hub Đồ Sơn” trở nên hợp lý. Bởi nếu chỉ tiếp tục phát triển Đồ Sơn như một bãi biển theo mùa, lợi thế ấy sẽ quá nhỏ so với quy mô cơ hội mà quy hoạch vùng đang mở ra. Đồ Sơn cần một bước nhảy về vai trò: từ điểm nghỉ biển thành cực hội tụ thương mại – giải trí – du lịch – sự kiện – nghỉ dưỡng – phong cách sống của toàn khu vực phía Bắc.
- Từ quy hoạch không gian đến logic hình thành Mega Hub Đồ Sơn
Muốn bàn đến mega hub, trước hết phải đọc đúng logic không gian. Một mega hub không hình thành chỉ vì có dự án lớn, mà vì nó nằm đúng điểm giao của các dòng chảy phát triển. Đồ Sơn hiện có ít nhất bốn dòng chảy như vậy.
Thứ nhất là dòng chảy du lịch biển vùng. Quy hoạch Hải Phòng đặt Đồ Sơn trong liên kết với Cát Bà và rộng hơn là Hạ Long. Điều đó có nghĩa, Đồ Sơn không nên tự giới hạn mình trong cạnh tranh nội bộ với các bãi biển gần Hà Nội, mà phải nhìn nhận vai trò như một “cửa vào”, một “trạm trung chuyển trải nghiệm”, một “điểm kéo dài lưu trú” trong hành lang du lịch biển Đông Bắc. Nếu Cát Bà mạnh về cảnh quan đảo và sinh thái, Hạ Long mạnh về di sản và quy mô nhận diện quốc tế, thì Đồ Sơn có thể mạnh ở tính đô thị biển, khả năng tiếp cận nhanh, tổ chức sự kiện lớn, vui chơi giải trí cường độ cao và các tổ hợp tiêu dùng bốn mùa.
Thứ hai là dòng chảy logistics – cảng biển – thương mại. Quy hoạch thành phố Hải Phòng xác định Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn là cụm cảng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế; đồng thời định hướng phát triển thành phố thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại. Quy hoạch chi tiết phát triển cảng biển Hải Phòng thời kỳ 2021–2030 cũng cho thấy quy mô cảng rất lớn, với khu bến Lạch Huyện ưu tiên đầu tư, khu bến Nam Đồ Sơn – Văn Úc được phát triển, và sản lượng hàng hóa toàn hệ thống cảng dự kiến đạt 175,4–215,5 triệu tấn vào năm 2030. Với quy mô đó, vùng phía Nam và Đông Nam Hải Phòng chắc chắn không chỉ là không gian sản xuất hay vận tải thuần túy; nó đòi hỏi các hệ dịch vụ cao cấp đi kèm.
Thứ ba là dòng chảy kết nối hạ tầng. Quy hoạch Thành phố Hải Phòng định hướng nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Cát Bi; nghiên cứu sân bay quốc tế tại Tiên Lãng; phát triển các tuyến đường sắt kết nối với Nam Đồ Sơn, Lạch Huyện và cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng; tiếp tục mở rộng các tuyến đường bộ liên vùng, trong đó có cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng. Riêng với Cát Bi, các kế hoạch mở rộng đang hướng tới mục tiêu nâng tổng công suất toàn cảng đạt 13 triệu hành khách/năm vào năm 2030. Một mega hub muốn thành hình phải có điều kiện tiếp cận đa phương thức, và Đồ Sơn đang tiến dần tới điều đó.
Thứ tư là dòng chảy tái cấu trúc không gian kinh tế phía Nam Hải Phòng. Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng được thành lập cuối năm 2024 với quy mô 20.000 ha, trong đó có một phần địa bàn quận Đồ Sơn, được định hướng là khu kinh tế tổng hợp, đa ngành, đa chức năng, theo mô hình tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững; tập trung vào công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ cảng biển, logistics hiện đại, với khu thương mại tự do và các cơ chế vượt trội. Đây là một thông điệp rất mạnh: Đồ Sơn không còn ở “rìa” của phát triển, mà ở ngay gần một cực động lực mới của Hải Phòng.
Khi bốn dòng chảy ấy gặp nhau, Đồ Sơn có cơ sở để chuyển từ tư duy dự án sang tư duy hệ sinh thái. Đây chính là logic xuất phát của mô hình Mega Hub Đồ Sơn.
- Bản chất của mô hình Mega Hub Đồ Sơn
Mega Hub Đồ Sơn, về bản chất, không phải là một tổ hợp bất động sản lớn. Nếu hiểu như vậy sẽ rất hẹp. Mega hub đúng nghĩa phải là một cấu trúc vận hành gồm ba phần.
Thứ nhất là không gian lõi trải nghiệm: biển, bãi tắm, công viên ven biển, quảng trường, khu vui chơi, sân golf, tổ hợp lưu trú, không gian mua sắm, ẩm thực, sự kiện và giải trí đêm. Thực tế, một số cấu phần như vậy đã xuất hiện trong Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng. Quy hoạch chi tiết 1/500 tại đây cho thấy quy mô toàn khu khoảng 4,8 triệu m², trong đó có đất dịch vụ nghỉ dưỡng, khu vui chơi giải trí, đất hỗn hợp, khu lưu trú nghỉ dưỡng, công viên cây xanh, bãi tắm, đất sân golf và đất giao thông. Nói cách khác, tư duy tổ hợp đã manh nha hiện diện về mặt không gian.
Thứ hai là không gian tiêu dùng mở rộng: nơi du khách không chỉ “đến tắm biển”, mà còn có động cơ để ở lại lâu hơn và quay lại nhiều lần vì có thứ để mua sắm, xem, chơi, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, dự hội nghị, dự lễ hội, tham gia sự kiện thể thao – âm nhạc – văn hóa, đưa gia đình đi cuối tuần hoặc tự tổ chức kỳ nghỉ ngắn chất lượng cao. Đây chính là khác biệt giữa “điểm đến đơn chức năng” và “siêu quần thể”. Siêu quần thể sống bằng mật độ hoạt động cao, không phải bằng một mùa cao điểm.
Thứ ba là hệ sinh thái vận hành vùng: kết nối với sân bay, cảng biển, khu công nghiệp, khu kinh tế, chuỗi đô thị, tuyến du lịch và dòng khách quốc tế. Quy hoạch Đồ Sơn 2040 đã gợi rõ chiều kích này khi đặt địa bàn vào quan hệ với logistics Nam Đồ Sơn và nhu cầu dịch vụ cao cấp của nhóm chuyên gia, lao động chất xám cao. Vì vậy, Mega Hub Đồ Sơn phải đồng thời phục vụ hai dòng khách: khách du lịch nghỉ dưỡng – giải trí và khách công vụ – chuyên gia – MICE – cư dân thu nhập cao trong vùng công nghiệp, logistics, FDI của Hải Phòng và phụ cận.
Nói ngắn gọn, mega hub là nơi tạo lý do để đến, tạo nội dung để ở, và tạo ký ức để quay lại.
- Chiến lược định vị: từ “điểm nghỉ biển” thành “siêu quần thể biển đô thị bốn mùa”
Chiến lược định vị của Đồ Sơn cần tránh hai cái bẫy.
Bẫy thứ nhất là định vị bằng ký ức cũ. Hình ảnh “biển gần Hà Nội”, “khu nghỉ mát lâu đời”, “du lịch mùa hè” có giá trị lịch sử, nhưng không đủ sức cạnh tranh ở giai đoạn mới. Đồ Sơn không thể bước vào thời kỳ phát triển mới nếu vẫn chỉ truyền thông như một bãi biển truyền thống.
Bẫy thứ hai là định vị bằng quy mô xây dựng. Xây lớn chưa chắc thành biểu tượng; đầu tư nhiều chưa chắc thành thương hiệu. Định vị đúng phải trả lời được Đồ Sơn khác ở đâu trong bản đồ điểm đến miền Bắc.
Theo tôi, trục định vị phù hợp nhất cho Đồ Sơn là: siêu quần thể biển đô thị bốn mùa của miền Bắc, có khả năng tích hợp nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, mua sắm, sự kiện và phong cách sống biển hiện đại ở quy mô lớn, từ đó từng bước hình thành sức hút điểm đến theo chuẩn cạnh tranh khu vực, hướng tới tầm Châu Á. Định vị này có mấy ưu điểm.
Một là, nó phù hợp với định hướng địa phương đang nhấn vào “Đồ Sơn – Điểm đến bốn mùa”. Nghĩa là chính quyền địa phương đã có ý thức thoát khỏi tính mùa vụ. Chiến lược thương hiệu cần đi tiếp bước này, nhưng nâng lên cấp độ cao hơn: từ điểm đến bốn mùa sang hệ sinh thái tiêu dùng bốn mùa.
Hai là, nó tận dụng đúng lợi thế của Đồ Sơn trong cấu trúc vùng: gần đô thị lớn, gần cảng, gần sân bay, gần mạng FDI, thuận tiện cho đi ngắn ngày, đi sự kiện, đi nghỉ cuối tuần, đi hội nghị, đi golf, đi wellness, đi giải trí gia đình. Hạ tầng du lịch hiện tại của Đồ Sơn đang được cải thiện, lượng khách năm 2024 đạt khoảng 4,3 triệu lượt, doanh thu dịch vụ lưu trú và ăn uống ước khoảng 3.210 tỷ đồng; các dự án trọng điểm như Đồi Rồng, bãi tắm khu 2, tuyến đường nội thị, cơ sở lưu trú 3–5 sao đã góp phần nâng cấp chất lượng dịch vụ. Điều đó cho thấy thị trường đã phản ứng tích cực với giai đoạn tái đầu tư đầu tiên.
Ba là, định vị này cho phép Đồ Sơn không đối đầu trực diện với Cát Bà hay Hạ Long, mà đứng ở vị trí bổ sung chiến lược. Cát Bà mạnh ở sinh thái đảo. Hạ Long mạnh ở di sản và du thuyền. Đồ Sơn có thể mạnh ở nhịp sống biển đô thị, trải nghiệm tổ hợp, sự kiện, thương mại, giải trí và tính tiện lợi tiếp cận. Trong cạnh tranh điểm đến hiện đại, “thuận tiện + đa chức năng + hoạt động quanh năm” là lợi thế rất lớn.
Từ định vị đó, có thể phát triển thông điệp thương hiệu theo hướng: “Đồ Sơn – trung tâm trải nghiệm biển đô thị của miền Bắc”; hoặc “Đồ Sơn – nơi nghỉ dưỡng, giải trí và sự kiện gặp nhau bên bờ biển”. Điều cốt lõi là phải làm cho công chúng hiểu rằng đến Đồ Sơn không chỉ để ngắm biển, mà để sống một trải nghiệm tổng hợp.
- Định hướng tổ chức không gian và cấu phần sản phẩm của siêu quần thể
Để định vị không rơi vào khẩu hiệu, cần chuyển ngay sang cấu trúc sản phẩm và tổ chức không gian. Theo tôi, Mega Hub Đồ Sơn nên được phát triển theo sáu cụm chức năng.
Thứ nhất, cụm biểu tượng ven biển công cộng. Một mega hub muốn sống lâu phải có “mặt tiền công cộng” đủ mạnh. Không thể để toàn bộ không gian biển bị khép kín trong các khu dự án. Cần hình thành dải quảng trường biển, công viên mở, bãi tắm công cộng chất lượng cao, điểm ngắm cảnh, phố đi bộ ven biển, điểm check-in nhận diện cao. Đây là nơi tạo lưu lượng người, tạo hình ảnh truyền thông và nuôi dưỡng tính đại chúng của điểm đến.
Thứ hai, cụm vui chơi – giải trí – sự kiện quy mô lớn. Đồ Sơn đã có nền tảng để phát triển cụm này với các khu vui chơi, sân golf, bãi tắm, quỹ đất tổ hợp giải trí trong quy hoạch Đồi Rồng. Vấn đề là phải nâng cấp từ “có hạng mục giải trí” thành “hệ sinh thái giải trí”. Nghĩa là phải có lịch sự kiện quanh năm: lễ hội biển, thể thao biển, âm nhạc, carnival, ánh sáng, trình diễn pháo hoa, ẩm thực, marathon ven biển, giải golf, giải đua xe nước, concert, hội chợ trải nghiệm. Khi đó, điểm đến mới thoát khỏi tâm lý “đến một lần cho biết”.
Thứ ba, cụm thương mại – mua sắm – ẩm thực – kinh tế đêm. Một siêu quần thể hướng tới tầm Châu Á không thể thiếu động cơ tiêu dùng đủ mạnh. Đồ Sơn cần một khu mua sắm và ẩm thực có khái niệm rõ ràng: không chỉ bán hàng, mà bán lối sống biển hiện đại. Có thể phát triển các phố ẩm thực đêm, chợ phong cách, tổ hợp bán lẻ– trải nghiệm địa phương, trung tâm giải trí gia đình, show diễn đêm, beach club, khu đồ lưu niệm thiết kế tốt, không gian giới thiệu đặc sản Hải Phòng và vùng duyên hải Bắc Bộ. Đây là phần quyết định chi tiêu bình quân và kéo dài thời gian lưu trú.
Thứ tư, cụm nghỉ dưỡng cao cấp – chăm sóc sức khoẻ – second stay. Một điểm rất đáng chú ý trong quy hoạch phân khu Đồ Sơn là định hướng cung cấp dịch vụ nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí cao cấp cho chuyên gia và lao động chất lượng cao của hai khu kinh tế lớn lân cận. Điều đó mở ra hướng phát triển nghỉ dưỡng cao cấp, các kỳ nghỉ (staycation) dài ngày, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng doanh nhân, thành viên câu lạc bộ, nhà ở nghỉ dưỡng có vận hành chuyên nghiệp. Nếu chỉ bán phòng khách sạn truyền thống, Đồ Sơn sẽ bỏ lỡ nhóm khách có sức chi tiêu cao và tần suất quay lại ổn định.
Thứ năm, cụm MICE – hội chợ – triển lãm – sự kiện doanh nghiệp. Đây là mắt xích rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ. Hải Phòng đang được định hướng trở thành trung tâm logistics quốc tế, cảng cửa ngõ và cực tăng trưởng vùng; đồng thời du lịch thành phố năm 2025 đã đạt khoảng 14,5 triệu lượt khách với doanh thu hơn 15.200 tỷ đồng. Trong bối cảnh đó, nhu cầu hội nghị, gặp gỡ doanh nghiệp, khuyến thưởng, hội chợ triển lãm, ra mắt sản phẩm, sự kiện ngành hàng, kết nối FDI – địa phương sẽ ngày càng lớn. Đồ Sơn có thể trở thành “sân khấu biển” cho các hoạt động ấy nếu có trung tâm MICE và hệ khách sạn – giải trí đi kèm.
Thứ sáu, cụm văn hóa – ký ức – tâm linh – bản sắc biển. Nếu Mega Hub chỉ toàn kính, bê tông, đèn và hàng hiệu, nó sẽ rất dễ bị thay thế. Cái tạo chiều sâu cho Đồ Sơn chính là lớp bản sắc. Đồ Sơn vẫn phải kể được câu chuyện của mình: biển, lễ hội, ký ức nghỉ mát, Hòn Dấu, các yếu tố văn hóa – lịch sử địa phương. Lớp bản sắc này không chỉ để “bảo tồn”, mà để làm dày trải nghiệm, tạo tính duy nhất cho thương hiệu điểm đến.
- Điều kiện để Mega Hub Đồ Sơn trở thành hiện thực
Có thể nói rất hay về mega hub, nhưng nếu thiếu cơ chế thực hiện thì vẫn chỉ là khẩu hiệu. Theo tôi, có năm điều kiện quyết định.
Một là, tích hợp quy hoạch không gian với quy hoạch trải nghiệm. Nhiều nơi quy hoạch đất rất rõ nhưng quy hoạch trải nghiệm lại mờ. Kết quả là công trình có, nhưng hành trình khách không có. Đồ Sơn cần quy hoạch theo logic “chuỗi chạm”: khách đến bằng gì, bước vào đâu, nhìn thấy gì đầu tiên, đi bộ được bao xa, tiêu tiền ở đâu, ở lại buổi tối vì điều gì, sáng hôm sau còn gì để làm. Quy hoạch xây dựng, giao thông, cảnh quan, bãi đỗ xe, đi bộ, biển hiệu, quảng trường, công trình điểm nhấn phải phục vụ một kịch bản trải nghiệm liền mạch.
Hai là, một trung tâm điều phối phát triển thống nhất. Mega hub không thể phát triển bằng tư duy chia lô chức năng giữa nhiều chủ thể thiếu phối hợp. Cần có một cơ chế điều phối đủ mạnh giữa quy hoạch, đầu tư, du lịch, thương mại, giao thông, môi trường, văn hóa, xúc tiến và quản trị sự kiện. Địa phương đang phát triển nhanh về du lịch, nhưng các báo cáo giám sát cũng thừa nhận vẫn còn nhiều khó khăn: hiệu quả chưa tương xứng tiềm năng, phát triển chưa thật sự bền vững, nhiều dự án chậm, cần hỗ trợ quy hoạch, xử lý nước thải, rác thải, kè biển và đào tạo nhân lực. Điều đó cho thấy câu chuyện của Đồ Sơn không còn là có tiềm năng hay không, mà là quản trị phát triển có theo kịp hay không.
Ba là, lấy môi trường và sức chứa làm giới hạn cứng. Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng được yêu cầu phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời phải giám sát chặt chẽ việc lấn biển, xả thải, bảo đảm đa dạng sinh học và hệ sinh thái rừng ngập mặn. Đây không chỉ là yêu cầu môi trường, mà còn là điều kiện thương hiệu. Một mega hub ven biển nếu ô nhiễm, ngập úng, xả thải kém, bờ biển bị băm nát thì sớm muộn cũng đánh mất thị trường cao cấp. Đồ Sơn phải đi theo logic: càng lớn càng phải xanh; càng hiện đại càng phải có chuẩn sinh thái cao.
Bốn là, đầu tư vào hạ tầng tiếp cận cuối cùng và giao thông nội khu. Hải Phòng đã có định hướng rất mạnh về cảng biển, sân bay, đường sắt, cao tốc và giao thông vùng. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của điểm đến không chỉ do hạ tầng cấp vùng quyết định, mà còn do “mười kilômét cuối cùng”: lối vào, bãi đỗ xe, giao thông công cộng, kết nối nội bộ, đường đi bộ, xe điện, chỉ dẫn, điểm dừng, tổ chức dòng người. Ngay trong phát triển cảng biển Hải Phòng, cơ quan quản lý cũng chỉ ra rằng hạ tầng chưa đồng bộ, kết nối còn bất cập thì tiềm năng chưa khai thác được tối đa. Bài học này hoàn toàn đúng với du lịch Đồ Sơn.
Năm là, chiến lược thương hiệu và tiếp thị phải đi trước một bước. Không ít nơi đầu tư xong rồi mới nghĩ đến thương hiệu. Cách làm ấy thường chậm. Với Đồ Sơn, ngay từ bây giờ phải chuẩn hóa bộ nhận diện, câu chuyện thương hiệu, nhóm sản phẩm mũi nhọn, lịch sự kiện năm, chiến lược số hóa điểm đến, dữ liệu khách, liên kết hãng lữ hành, hàng không, tổ chức sự kiện, hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng cư dân và nhà đầu tư. Một mega hub đúng nghĩa không chỉ có công trình, mà có “sự hiện diện thường xuyên trong tâm trí thị trường”.
Kết luận
Nhìn từ quy hoạch không gian, Đồ Sơn đang có cơ hội hiếm. Điều chỉnh Quy hoạch chung Hải Phòng, Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021–2030, việc thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, quy hoạch phân khu Đồ Sơn đến năm 2040, cùng hệ hạ tầng sân bay – cảng biển – logistics – đường sắt – cao tốc đang tạo ra một nền địa chiến lược mới cho khu vực này. Đồ Sơn vì thế không nên tiếp tục tự định nghĩa mình như một khu du lịch biển quen thuộc, mà cần tự nâng cấp thành một cực hội tụ đa chức năng của vùng ven biển phía Bắc.
Từ góc độ chiến lược phát triển, mô hình Mega Hub Đồ Sơn là một cách tiếp cận đáng cân nhắc. Nó cho phép kết nối tư duy quy hoạch với tư duy thương hiệu; kết nối đất đai với trải nghiệm; kết nối du lịch với thương mại, giải trí, nghỉ dưỡng, sự kiện, MICE, logistics tiêu dùng và phong cách sống đô thị biển. Đây là mô hình giúp Đồ Sơn dịch chuyển từ “điểm đến theo mùa” sang “hệ sinh thái vận hành ba trăm sáu mươi lăm ngày”; từ “du lịch đơn chức năng” sang “siêu quần thể đa chức năng”; từ năng lực cạnh tranh địa phương và vùng sang năng lực nhận diện, sức hút và khả năng cạnh tranh hướng tới tầm Châu Á.
Vấn đề còn lại không phải là Đồ Sơn có đủ điều kiện để trở thành Mega Hub hay không. Theo tôi, về vị trí, quy hoạch, kết nối và quy mô phát triển, câu trả lời đang nghiêng mạnh về phía có. Vấn đề then chốt là địa phương có đủ quyết tâm để tổ chức lại không gian phát triển, đủ năng lực để điều phối đa ngành, đủ chuẩn mực để bảo vệ môi trường và đủ tầm nhìn để định vị thương hiệu ở quy mô mới hay không. Nếu làm được điều đó, Đồ Sơn không chỉ thay đổi vị thế của chính mình, mà còn có thể trở thành một biểu tượng mới của phát triển siêu quần thể thương mại, giải trí và du lịch biển đô thị của Việt Nam, từng bước vươn tới tầm Châu Á.
Tài liệu tham khảo
- Chính phủ (2023), Quyết định phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050.
- Thủ tướng Chính phủ (2020), Quyết định số 147/QĐ-TTg ngày 20/1/2020 phê duyệt Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.
- Thủ tướng Chính phủ (2024), Quyết định số 1516/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
- UBND quận Đồ Sơn (2025), Thông tin công bố Đồ án Quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 quận Đồ Sơn đến năm 2040.
- Sở Xây dựng Hải Phòng, thông tin về Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng.
- UBND thành phố Hải Phòng (2024), thông tin về việc thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng.
- UBND thành phố Hải Phòng (2025), thông tin công nhận Khu du lịch Đồ Sơn là khu du lịch cấp tỉnh và số liệu phát triển du lịch địa phương.
- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng (2025), thông tin về hội nghị kết nối doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch với doanh nghiệp FDI trên địa bàn.
- Các bài viết tổng hợp chính sách, quy hoạch và phát triển cảng biển Hải Phòng đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và Báo điện tử Chính phủ.